چرا ترور فخری‌زاده بر زخم‌های رژیم ایران افزوده‌است؟

رژیم ایران در این سال دو حمله دردناک را تجربه کرد؛ کشته شدن قاسم سلیمانی فرمانده نیروی قدس سپاه پاسداران، در اوایل ژانویه در یک عملیات آمریکایی، و به دنبال آن کشته شدن محسن فخری زاده دانشمند برجسته هسته ای که ایران اسرائیل را متهم به ترور او کرده‌است.

این عملیات بر زخم ایران افزوده به طوری که محمد باقری رئیس ستاد کل نیروهای مسلح در «توئیتر» گفته که ترور فخری زاده یک ضربه «شدید و قوی» است، زیرا او «سلیمانی هسته ای ایران»، متخصص علوم هسته ای و موشکی، همچنین رئیس سازمان پژوهش‌ها و نوآوری وزارت دفاع و یک فرمانده در سپاه پاسداران است.


به گزارش «رویترز»، غربی‌ها و اسرائیلی‌ها او را «مغز متفکر» برنامه هسته ای ایران توصیف کردند.


فخری زاده در مارس ۲۰۰۷ میلادی، به دلیل مشارکت در فعالیت‌های هسته ای یا بالستیک در فهرست تحریم شدگان ایران توسط شورای امنیت سازمان ملل قرار گرفت.


ایران درخواست آژانس بین‌المللی انرژی اتمی برای ملاقات با وی برای گفتگو در مورد فعالیت‌های یک مرکز تحقیقاتی که وی ریاست آن را برعهده داشته، رد کرد.


در گزارش بعدی، رویترز به نقل از مارک فیتزپاتریک مدیر برنامه منع گسترش سلاح‌های هسته ای در انستیتوی مطالعات استراتژیک لندن، گفت: «اگر آژانس بین‌المللی انرژی اتمی لیستی از اسامی افراد تحت تعقیب داشت، فخری زاده در صدر آنها بود».


فخری‌زاده از سال ۲۰۰۸ به دلیل «فعالیت‌ها و اقدامات مرتبط با توسعه برنامه هسته ای ایران» در فهرست تحریم‌های آمریکا بود.


در حالی که اسرائیل قبلاً او را به طراحی این برنامه متهم کرده بود، نخست‌وزیر بنیامین نتانیاهو او را «پدر برنامه هسته ای ایران» توصیف کرد.


در سپتامبر ۲۰۰۹، مهدی ابریشم چی رئیس کمیسیون صلح در شورای ملی مقاومت، نهاد عالی سازمان مجاهدین خلق و مخالف رژیم، فخری زاده را «یکی از مهمترین عناصر برنامه هسته ای ایران» توصیف کرده‌است.


در گزارش سال ۲۰۱۱ آژانس بین‌المللی انرژی هسته ای، فخری زاده تنها ایرانی که نامش ذکر شده‌است. دربارهٔ او آمده‌است: «او شخصیتی اصلی در تلاش مشکوک ایران برای توسعه فناوری و مهارت‌های مورد نیاز برای تولید بمب‌های هسته ای است؛ و هنوز هم ممکن است در این تلاش‌ها نقش داشته باشد».


این گزارش می‌افزاید که در سال ۲۰۰۲–۲۰۰۳، فخری زاده افسر اجرایی برنامه سلاح‌های هسته ای ایران بود، که «مشغول مطالعات مربوط به اورانیوم و بمب‌های قابل انفجار بالا و طراحی مجدد یک مخروط موشکی برای توانایی حمل کلاهک هسته ای بود».


بر اساس اطلاعات، فخری زاده بعداً رئیس ارگانی به نام سازمان پژوهش‌ها و نوآوری دفاعی شد.


یک منبع آگاه از این اطلاعات اظهار داشت که «فخری زاده ظاهراً به تصمیم رهبر ایران دربارهٔ تعلیق تحقیقات بمب هسته ای در بیش از یک دهه پیش اعتراض کرد»، سپس وی «تعهد شخصی خود به پروژه» را ابراز داشت.


براساس گزارش «رویترز» در سال ۲۰۱۴، مخالفان ایرانی در خارج از کشور در مورد فخری زاده، به عنوان مغز متفکر تلاش‌های مخفیانه برای طراحی بمب هسته ای صحبت می‌کنند و تهران در مورد او کاملاً سکوت اختیار کرده‌است.


بر اساس این گزارش، مقامات و کارشناسان غربی بر این باورند که «این شخصیت نظامی در سایه در تلاش‌هایی که آنها معتقدند ایران در گذشته برای ایجاد ابزارهای مونتاژ کلاهک هسته ای در پشت نمای یک برنامه غیرنظامی اعلام شده برای غنی سازی اورانیوم انجام داده‌است، نقشی اساسی دارد».


آنها اضافه می‌کنند که «کشف فعالیت‌های مشکوک وی برای درک میزان رسیدن ایران و اطمینان از ادامه این تلاش‌ها ضروری است».


به گزارش رویترز، یک دیپلمات غربی مخالف برنامه هسته ای ایران گفت: «اگر ایران تصمیم به مسلح کردن داشته باشد، معلوم خواهد شد که فخری زاده پدر بمب هسته ای ایران است».


این منبع دیپلماتیک گفته‌است ایران هیچ نشانه ای از تأیید درخواست آژانس انرژی برای دیدار با فخری زاده در چارچوب تحقیقات در مورد فعالیت‌های هسته ای نشان نداده‌است، اما سال‌ها پیش اعتراف کرد که وی یک افسر ارتش است و ادعا کرد که «هیچ ارتباطی با برنامه هسته ای ندارد».


با این حال، یک منبع عالی‌رتبه ایرانی، به سهم او در فعالیت‌های فنآوری اشاره کرد و گفته که فخری زاده «از حمایت کامل رهبر ایران علی خامنه ای برخوردار است». او معتقد است «ترور چهار دانشمند ایرانی مرتبط با برنامه هسته ای بین سال‌های ۲۰۱۰ و ۲۰۱۲ باعث مخالفت ایران با درخواست آژانس بین‌المللی از ترس اینکه این امر منجر به نشت اطلاعات در مورد وی یا محل زندگی وی شود».


در ماه مه ۲۰۱۴، یک گروه مخالف ایرانی در خارج از کشور که خود را شورای ملی مقاومت ایران می‌نامد اعلام کرد که «فخری زاده در سال ۱۹۵۸ در شهر قم متولد شد، وی معاون وزیر دفاع و یک افسر سپاه پاسداران است. او رئیس یک آژانس مخفی در پشت فعالیت‌های مربوط به بمب اتمی به نام مرکز فرماندهی است».


به گفته رویترز، دیوید آلبرایت کارشناس هسته ای اظهار داشت که این اطلاعات با این عقیده عمومی که فخری زاده «مدیریت کرده‌است و ممکن است هنوز هم نوعی برنامه را که مربوط به تولید سلاح هسته ای است، اجرا کند» سازگار است.


در گزارشی که در تاریخ ۲۶ ژوئن ۲۰۱۴ منتشر شد، نیویورک تایمز فخری زاده را «شخصیتی مرموز در سایه و راز بزرگ هسته ای» توصیف کرده‌است.


نخست‌وزیر اسرئیل در سال ۲۰۱۸ هنگام علنی کردن برخی اسناد که به گفته وی توسط سرویس اطلاعاتی این کشور (موساد) از برنامه هسته‌ای ایران به دست آمده، با نام بردن از دانشمند هسته‌ای ایران گفته بود «این نام را به خاطر بسپارید».


دولت دونالد ترامپ رئیس‌جمهور آمریکا موفق شد عرصه را بر تهران تنگ کند و تولید نفت آن را به صفر برساند و ده‌ها شخصیت و نهاد ایرانی را در لیست تحریم‌ها قرار دهد.

منبع:الشرق‌الاوسط